Tại sao các nhà thầu phụ Việt Nam luôn luôn ở thế yếu so với các nhà thầu Hàn Quốc.

Trong khi dự toán của hợp đồng ký từ hồi 2017 là dự toán tạm tính, và đến cuối năm 2019 thì khối lượng công việc đã thay đổi trên 70% so với hợp đồng ban đầu trong đó có thay đổi chủng loại vật tư, hoặc giống chủng loại của hợp đồng gốc nhưng khối lượng thay đổi (có tăng, có giảm). Các thay đổi này xuất phát từ thay đổi thiết kế, bởi lẻ dự toán của hợp đồng gốc là dự toán tạm tính mà nhà thầu Hàn Quốc tự tính toán và bóc tách và gởi các nhà thầu phụ Việt Nam chào giá cạnh tranh, bảng dự toán (dự tính) khối lượng này dựa trên thiết kế ban đầu có trước năm 2017 là thời điểm LITHACO ký hợp đồng.

Ai cũng biết dự án Metro đã đội vốn hơn gấp đôi so với phê duyệt ban đầu do thay đổi phương án và thay đổi thiết kế (xem bài viết ở các link bên dưới) vậy là mặc nhiên không cần đối chiếu cụ thể cũng có thể suy ra các phạm vi công việc khác từ cơ điện và xây dựng, phòng cháy chữa cháy…đều thay đổi theo

Điều đáng nói là nhà thầu Korea khi ký hợp đồng thầu phụ đều ràng buộc các nhà thầu phụ Việt Nam không được điều chỉnh giá.

Và các nhà thầu phụ Việt Nam thường ở thế rất yếu so với nhà thầu Hàn Quốc ở khả năng áp đặt, kỷ năng tiếng Anh …cho nên trong các cuộc họp công trường thường phản đối rất yếu ớt hoặc bị họ ghi biên bản nội dung họp rất bất lợi.

Thí dụ trường hợp ở dự án Metro gói thầu điện mà nhà thầu phụ Việt Nam LTC đã ký với nhà thầu GS của HQ. Trong khi thiết kế kỹ thuật (Technical Drawing) do HQ phụ trách, bản vẽ thiết kế thi công (working drawing) thường họ bắt các kỹ sư Việt Nam của nhà thầu phụ vẽ, thiết kể kỹ thuật vẫn chưa được duyệt thì mặc nhiên thiết kế thi công là thiết kế bước sau cũng mặc nhiên chưa được phê duyệt. Tuy nhiên họ liên tục ép thúc các nhà thầu phụ nhập vật tư và triển khai thi công theo một thiết kế chưa được phê duyệt, thường họ chỉ in và nói miệng ra lệnh các nhà thầu phụ thực hiện với lời hứa ‘làm đi sẽ được thanh toán’

Và như đã nói ở trên do tất cả các bản vẽ đều chưa được phê duyệt đồng nghĩa là còn thay đổi thì mặc nhiên các công việc mà các nhà thầu phụ phải tháo lắp lại nhiều lần là tất yếu.

Thiệt hại nhân công này thường các nhà thầu phụ Việt Nam ít khi đấu tranh bảo vệ thành công.

Thư từ liên tục và sức ép công trường :

Thi công theo bảng khối lượng tạm tính đồng nghĩa với các nhà thầu phụ VN đối diện với nguy cơ rủi ro rất cao và luôn luôn ở thế bị động. Bởi lẻ quy luật trong xây dựng cơ bản thì bảng khối lượng công việc phải được bóc tách (liệt kê) từ bản vẽ thiết kế kỹ thuật, sau đó được chuẩn xác bổ sung dựa vào bản vẽ thi công (working drawing) tuy nhiên trong khi đồng thời cả hai bộ bản vẽ trên chưa được phê duyệt và ban hành thì Nhà thầu HQ thường thôi thúc tiến độ các nhà thầu phụ Việt Nam kiểu thi công vừa làm vừa chỉnh sửa điều này gây thiệt hại nhân công rất lớn vì một việc phải làm nhiều lần. Khác với phong cách thi công của các nhà thầu Nhật Bản, thường khối lượng đã tính toán khá chính xác từ một bản vẽ kỹ thuật rất chi tiết rồi mới triển khai, các nhà thầu HQ thi công theo kiểu làm tới đâu chỉnh sửa tới đó.

Và nếu các nhà thầu Việt Nam không thực hiện hoặc chần chừ thực hiện thì công cụ của họ là họp rất căng thẳng trên công trường, gởi thư /văn bản về cty để thúc hối và trong các thư từ thì phần lỗi họ đều đổ lỗi hoàn toàn cho các nhà thầu Việt Nam.

Nhà thầu Hàn Quốc được điều chỉnh giá còn nhà thầu Việt Nam thì không?

Tại sao các nhà thầu phụ Việt Nam luôn luôn ở thế yếu so với các nhà thầu Hàn Quốc.

Dự án tăng tổng mức đầu tư hơn 30 ngàn tỷ nhưng các hợp đồng thầu phụ Việt Nam thường là các hợp đồng không được điều chỉnh giá.

Hầu như ai cũng biết dự án Metro Line 1 là dự án đã đội vốn hơn 30 ngàn tỷ (xem bài Chính phủ nêu ba lý do khiến Metro Bến Thành – Suối Tiên đội vốn 30 ngàn tỷ vn.evonomy.vn)

Nhưng thật ngạc nhiên các hợp đồng khi nhà thầu Hàn Quốc ký với nhà thầu phụ Việt Nam thường bị họ ép ngay từ ban đầu là hợp đồng không điều chỉnh giá.

Không phải các nhà thầu phụ Việt Nam không biết nhưng khi đàm phán hợp đồng các nhà thầu Hàn Quốc rất lập trường kiểu cửa trên, trong khi các nhà thầu Việt Nam phần vì kỹ năng đàm phán yếu, phần vì ham việc khi trúng thầu cho nên nhân nhượng một điều khoản cực kỳ nguy hiểm.

Chính phủ cũng đã kết luận ba nguyên nhân đội vốn là thay đổi thiết kế, biến động giá nguyên vật liệu, và thay đổi tỷ giá đồng tiền Yên với Việt Nam đồng. Vì vậy các hợp đồng của các nhà thầu phụ Việt Nam chưa về đích đã biết chắc phần thua lỗ.

Tại sao các nhà thầu phụ VN đều không phản ứng ?

Có lẻ từ hai lý do chính là trình độ ngoại ngữ yếu thường không đọc hết hoặc đọc không hiểu các điều kiện chung kèm theo hợp đồng rất dài, thế yếu của thân phận nhà thầu phụ lo sợ nếu phản ứng sẽ bị gây khó dễ trong thanh quyết toán.

Nhật ký công trường là cơ sở quan trọng?

Về nguyên tắc quyển nhật ký công trường là một cơ sở quan trọng để làm cơ sở tham chiếu khi có tranh chấp, tuy nhiên điều đáng tiếc đối với các nhà thầu Viêt Nam là nó không được ghi đúng cách, và hầu như không thể ghi đúng cách, vì sao như vậy.

Thông thường nội dung trong nhật ký được ghi theo nguyên tắc làm cái gì, ở đâu, bao nhiêu người, làm được khối lượng bao nhiêu, vì vậy các nhà thầu hay ghi ngày, tháng, nội dung công việc, khu vực thi công, nhân lực….và lặp đi lặp lại.

Ít khi ghi những cơ sở liên quan đến những việc như làm theo bản vẽ nào, ai ban hành, ngày ban hành, những văn bản sửa đổi bổ sung liên quan, những vướng mắc khó khăn nếu gây bất lợi với nhà thầu Hàn Quốc thường các nhà thầu Việt Nam không dám ghi vì ngại đụng chạm như nói ở trên. Hoặc có ghi thì thông thường Nhà thầu Korea luôn xem mình ở thế trên ít khi ký xác nhận.

Thư bảo lãnh luôn luôn có lợi cho nhà thầu HQ.

Trong một hợp đồng xây dựng thường có 2 thư bảo lãnh mà ngân hàng của nhà thầu Việt Nam phải phát hành, một là bảo lãnh tiền tạm ứng, hai là bảo lãnh thực hiện hợp đồng.

Theo lẻ thông thường các ngân hàng tham mưu cho các nhà thầu về mẫu của các chứng thư sao cho vừa chặt chẽ vừa khách quan.

Tuy nhiên hầu hết các nhà thầu Korea đều ban hành mẫu bảo lãnh theo điều khoản có lợi cho họ như không hủy ngang, vô điều kiện. Mặc nhiên họ (và cả ngân hàng) đang hiểu rằng khi có tranh chấp thì chỉ cần họ gởi văn bản yêu cầu ngân hàng thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh thì ngân hàng mặc nhiên phải thực hiện.

Sau đó nhà thầu Việt Nam có thể khởi kiện, hoặc chưng ra những bằng chứng …nhưng khi ngân hàng đã thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh thì hầu hết các nhà thầu Việt Nam lâm vào thế suy kiệt thậm chí phá sản trước khi khởi kiện.

Có lối thoát nào cho các nhà thầu phụ Việt Nam?

Bên cạnh các chi phí không chính thức mà các nhà thầu phụ Việt Nam phải gánh chịu thì việc thi công luôn ở thế yếu luôn bị thiệt thòi như nêu trên, không hiểu pháp lý, dễ dãi khi thương thảo hợp đồng chấp nhận các điều kiện bất lợi nó con đường dẫn nhà thầu Việt Nam luôn thua thiệt thậm chí phá sản khi hợp tác với nhà thầu Hàn Quốc.

Bài viết tham khảo :

http://vneconomy.vn/chinh-phu-neu-ba-ly-do-khien-metro-ben-thanh-suoi-tien-doi-von-30-ngan-ty-2019110309110965.htm

Choáng” với mức độ đội vốn khủng khiếp của tuyến metro số 1 (Bến Thành-Suối Tiên) của TPHCM

Hai dự án metro ở Sài Gòn đội vốn trên 2 tỷ USD

https://m.vietnamnet.vn/vn/kinh-doanh/dau-tu/loat-du-an-duong-sat-do-thi-doi-von-may-chuc-nghin-ty-cham-tre-trien-khai-584144.html

https://m.vov.vn/kinh-te/metro-ben-thanh-suoi-tien-doi-von-toi-30000-ty-vi-sao-974843.vov

Bình luận