Mô hình PPA điện mặt trời: Giải pháp 0 đồng cho doanh nghiệp
Mô hình PPA điện mặt trời cho phép doanh nghiệp sử dụng nguồn điện Solar mà không cần tự bỏ vốn đầu tư ban đầu cho hệ thống. Nhà đầu tư chịu trách nhiệm tài trợ, xây dựng và vận hành dự án, còn doanh nghiệp thanh toán tiền điện theo sản lượng thực tế và mức giá đã thỏa thuận trong hợp đồng. Bài viết dưới đây của LITHACO giải thích cơ chế, cách tính giá và các điều khoản cần lưu ý khi triển khai PPA.
1. Mô hình PPA điện mặt trời là gì?
PPA (Power Purchase Agreement) là hợp đồng mua bán điện dài hạn giữa bên phát điện và bên mua điện, quy định về giá điện, sản lượng, thời hạn và trách nhiệm của các bên.
Trong mô hình PPA điện mặt trời tại chỗ, nhà đầu tư chịu chi phí thiết kế, cung cấp thiết bị, lắp đặt và vận hành hệ thống Solar trên mái hoặc mặt bằng doanh nghiệp. Doanh nghiệp không cần bỏ vốn đầu tư ban đầu mà thanh toán tiền điện theo sản lượng thực tế và đơn giá đã thỏa thuận. Vì vậy, PPA đầu tư 0 đồng không có nghĩa là sử dụng điện miễn phí, mà là doanh nghiệp không phải chi CAPEX ban đầu cho hệ thống.
Tại Việt Nam, cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) hiện được quy định tại Nghị định 57/2025/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 243/2026/NĐ-CP. Pháp luật phân biệt hai hình thức mua bán điện qua lưới điện kết nối riêng và lưới điện quốc gia, với điều kiện áp dụng riêng cho từng hình thức.
2. Lợi ích khi sử dụng điện mặt trời PPA
Điện mặt trời PPA phù hợp với doanh nghiệp muốn sử dụng năng lượng tái tạo nhưng không muốn phân bổ một khoản vốn lớn ngay từ đầu cho hệ thống Solar.
Điện mặt trời PPA giúp doanh nghiệp sử dụng năng lượng tái tạo mà không cần đầu tư vốn lớn ban đầu, đồng thời mang lại các lợi ích:
- Không cần vốn đầu tư ban đầu: Nhà đầu tư chịu chi phí thiết kế, thiết bị, thi công và lắp đặt, giúp doanh nghiệp giữ vốn cho hoạt động kinh doanh.
- Tiết kiệm và chủ động chi phí điện: Giá điện PPA được thỏa thuận trước, thường thấp hơn giá điện đối chiếu, giúp doanh nghiệp giảm chi phí và dự báo ngân sách dài hạn.
- Giảm trách nhiệm vận hành: Nhà đầu tư thường đảm nhận bảo trì, sửa chữa và kiểm soát hiệu suất hệ thống, giúp doanh nghiệp giảm áp lực quản lý kỹ thuật và rủi ro công nghệ.
- Tăng tỷ lệ sử dụng năng lượng xanh: Điện mặt trời giúp thay thế một phần điện lưới, giảm phát thải. Tùy hợp đồng, doanh nghiệp còn có thể nhận chuyển giao quyền sở hữu hệ thống khi hết thời hạn PPA.
3. Cơ chế vận hành của hợp đồng mua bán điện PPA
Mô hình PPA điện mặt trời vận hành dựa trên sự phân chia rõ trách nhiệm giữa nhà đầu tư hệ thống và doanh nghiệp sử dụng điện theo các bước như:
- Bước 1 – Nhà đầu tư khảo sát công trình: Dữ liệu phụ tải, hóa đơn điện, diện tích mái, kết cấu và điều kiện đấu nối được phân tích để xác định quy mô dự án.
- Bước 2 – Hai bên thống nhất phương án PPA: Công suất hệ thống, sản lượng dự kiến, đơn giá điện, thời hạn hợp đồng và trách nhiệm của từng bên được đưa vào thỏa thuận.
- Bước 3 – Nhà đầu tư triển khai hệ thống: Bên đầu tư thực hiện thiết kế, mua sắm thiết bị, thi công và đưa hệ thống vào vận hành theo phạm vi hợp đồng.
- Bước 4 – Solar tạo điện tại công trình: Điện mặt trời được ưu tiên cung cấp cho các phụ tải đang hoạt động tại doanh nghiệp theo kiến trúc kỹ thuật của dự án.
- Bước 5 – Sản lượng được đo đếm: Hệ thống đo đếm ghi nhận lượng điện Solar được cung cấp cho doanh nghiệp để làm căn cứ thanh toán.
- Bước 6 – Doanh nghiệp thanh toán tiền điện: Số tiền phải trả được tính dựa trên sản lượng điện đủ điều kiện thanh toán và đơn giá PPA đã thống nhất.
- Bước 7 – Nhà đầu tư vận hành và bảo trì: Hệ thống được giám sát, bảo trì và xử lý sự cố theo trách nhiệm quy định trong hợp đồng.
- Bước 8 – Xử lý khi hết thời hạn PPA: Hai bên thực hiện chuyển giao, gia hạn, mua lại hoặc phương án khác tùy điều khoản đã ký.
4. Giá điện mặt trời PPA được tính thế nào?
Giá điện PPA không có một mức cố định áp dụng cho mọi doanh nghiệp mà được xác định dựa trên quy mô hệ thống, sản lượng dự kiến, chất lượng tín dụng của bên mua, thời hạn hợp đồng và mức cam kết tiêu thụ điện.
4.1. Mức chiết khấu tham khảo
Giá điện PPA thường được xác định dựa trên mức giá điện doanh nghiệp đang sử dụng làm cơ sở đối chiếu, sau đó áp dụng một tỷ lệ chiết khấu theo thỏa thuận trong hợp đồng. Ba yếu tố thường ảnh hưởng đến mức chiết khấu gồm:
- Khu vực lắp đặt: Những khu vực có điều kiện bức xạ tốt thường giúp hệ thống tạo ra nhiều điện hơn, qua đó tạo dư địa để xây dựng mức giá PPA cạnh tranh hơn.
- Cấp điện áp sử dụng: Mức giá điện đối chiếu khác nhau theo cấp điện áp nên tỷ lệ chiết khấu PPA cũng có thể thay đổi tương ứng.
- Tỷ lệ cam kết mua điện (take-or-pay): Doanh nghiệp có thể thỏa thuận mức sản lượng tối thiểu cần mua trong hợp đồng. Tỷ lệ cam kết càng cao thì mức chiết khấu có thể được điều chỉnh theo hướng tốt hơn, tùy phương án tài chính của từng dự án.
Dưới đây là bảng mức chiết khấu tham khảo trên thị trường năm 2026:[a]
| Khu vực | Cam kết 80% | Cam kết 85% | Cam kết 90% |
| Miền Bắc | Khoảng 2–10% | Khoảng 7–15% | Khoảng 12–19% |
| Miền Trung | Khoảng 11–18% | Khoảng 15–22% | Khoảng 20–26% |
| Miền Nam | Khoảng 17–23% | Khoảng 21–27% | Khoảng 25–30% |
Lưu ý: Mức chiết khấu trên chỉ mang tính tham khảo và có thể thay đổi theo từng dự án. Doanh nghiệp đang cân nhắc giữa PPA và tự đầu tư hệ thống điện mặt trời có thể liên hệ LITHACO qua hotline 0918886502 để được khảo sát phụ tải và tư vấn phương án phù hợp.
4.2. Khung giờ thay đổi cách so sánh giá
Doanh nghiệp cần so sánh giá điện PPA với mức giá điện thực tế tại thời điểm hệ thống Solar phát điện, thay vì chỉ dùng giá bình quân. Từ năm 2026, Quyết định 963/QĐ-BCT quy định khung giờ cao điểm từ 17h30–22h30 (thứ Hai đến thứ Bảy) và giờ thấp điểm từ 00h00–06h00. Doanh nghiệp cần đối chiếu biểu giá thực tế có hiệu lực tại thời điểm tính toán.
Với hệ thống Solar không có BESS, điện chủ yếu được tạo ra vào ban ngày và thay thế một phần điện lưới trong cùng khung giờ. Khi tích hợp BESS, doanh nghiệp có thể lưu trữ điện Solar để sử dụng vào thời điểm khác, từ đó thay đổi hiệu quả tiết kiệm chi phí.
4.3. Ví dụ tính nhanh
Giả sử doanh nghiệp sử dụng 100.000kWh điện PPA/tháng, mức giá điện đối chiếu trung bình cho phần sản lượng tương ứng là 1.800 đồng/kWh và hợp đồng PPA áp dụng mức chiết khấu 15%.
- Giá điện PPA: 1.800 × (1 – 15%) = 1.530 đồng/kWh
- Chi phí mua điện theo PPA: 100.000 × 1.530 = 153.000.000 đồng/tháng
- Nếu mua cùng lượng điện với mức đối chiếu 1.800 đồng/kWh: 100.000 × 1.800 = 180.000.000 đồng/tháng
- Khoản chênh lệch trong ví dụ: 180.000.000 – 153.000.000 = 27.000.000 đồng/tháng
Lưu ý: Ví dụ trên chỉ nhằm minh họa cách tính, mức giá thực tế cần được xác định theo biểu giá, sản lượng, hợp đồng và điều kiện của từng doanh nghiệp.
5. Có những loại hợp đồng mô hình PPA điện mặt trời nào?
Hợp đồng PPA có thể được triển khai theo nhiều mô hình khác nhau tùy vào bên mua điện, vị trí dự án và cách thức giao nhận điện. Bảng dưới đây tổng hợp một số loại PPA phổ biến:
| Loại hợp đồng PPA | Đặc điểm chính | Phù hợp với |
| Merchant PPA | Nhà sản xuất điện ký hợp đồng với đơn vị thương mại điện hoặc đơn vị trung gian thay vì bán trực tiếp cho người sử dụng cuối. | Dự án cần đầu ra ổn định hơn và muốn giảm rủi ro về giá hoặc sản lượng. |
| Corporate PPA | Nhà sản xuất điện ký hợp đồng trực tiếp với doanh nghiệp tiêu thụ điện trong thời hạn dài. | Doanh nghiệp có nhu cầu điện lớn, muốn ổn định chi phí và tăng tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo. |
| On-site PPA | Hệ thống điện mặt trời được lắp ngay tại mái hoặc mặt bằng của bên mua, điện được sử dụng trực tiếp tại chỗ. | Nhà máy, kho, trung tâm thương mại hoặc công trình có diện tích mái phù hợp và phụ tải ban ngày cao. |
| Multi-party PPA | Một dự án cung cấp điện cho nhiều bên mua theo cùng một cấu trúc hợp đồng hoặc cơ chế phân bổ sản lượng. | Nhiều doanh nghiệp muốn cùng tham gia một dự án và chia sẻ sản lượng, chi phí hoặc rủi ro. |
6. Doanh nghiệp nào đủ điều kiện lắp điện mặt trời PPA?
Mô hình PPA phù hợp nhất với doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng điện ổn định, mặt bằng hoặc mái phù hợp và khả năng thực hiện cam kết mua điện dài hạn.
- Có mức tiêu thụ điện lớn và ổn định: Sản lượng sử dụng càng đều thì hệ thống càng dễ đạt tỷ lệ tự dùng cao và giúp nhà đầu tư dự báo dòng tiền.
- Có phụ tải ban ngày cao: Nhà máy hoạt động trong giờ có nắng có thể sử dụng trực tiếp phần lớn sản lượng Solar, qua đó hạn chế điện dư.
- Có mái hoặc mặt bằng phù hợp: Công trình cần đáp ứng diện tích, kết cấu, quyền sử dụng và điều kiện thi công trong suốt thời hạn PPA.
- Có lịch sử tài chính phù hợp: Nhà đầu tư thường đánh giá khả năng thanh toán của doanh nghiệp vì PPA là hợp đồng dài hạn.
- Có kế hoạch hoạt động ổn định: Nhà máy thuê ngắn hạn hoặc có khả năng di dời sớm có thể phát sinh rủi ro về thời hạn sử dụng mái và hợp đồng.
- Có hồ sơ pháp lý rõ ràng: Quyền sử dụng công trình, hồ sơ xây dựng, an toàn điện, phòng cháy chữa cháy và các yêu cầu liên quan cần được kiểm tra theo từng dự án.
- Có khả năng cam kết sản lượng phù hợp: Một số hợp đồng yêu cầu doanh nghiệp mua tối thiểu một tỷ lệ điện nhất định để bảo đảm phương án tài chính của nhà đầu tư.
7. Quy trình triển khai mô hình PPA điện mặt trời
Doanh nghiệp và nhà đầu tư cần phối hợp từ khâu đánh giá phụ tải đến thiết kế, ký hợp đồng và vận hành để bảo đảm mô hình PPA đáp ứng cả yêu cầu kỹ thuật lẫn tài chính.
- Bước 1 – Thu thập dữ liệu sử dụng điện: Doanh nghiệp cung cấp hóa đơn điện, biểu đồ phụ tải, thời gian hoạt động và kế hoạch tăng công suất trong tương lai.
- Bước 2 – Khảo sát mái và hệ thống điện: Đơn vị kỹ thuật đánh giá diện tích, kết cấu, bóng che, hệ thống điện hiện hữu và điều kiện đấu nối.
- Bước 3 – Xây dựng phương án Solar: Công suất, sản lượng, tỷ lệ tự dùng và khả năng mở rộng được tính toán theo profile phụ tải.
- Bước 4 – Đánh giá tài chính và tín dụng: Nhà đầu tư xác định tổng mức đầu tư, thời hạn hoàn vốn và khả năng thực hiện nghĩa vụ thanh toán của bên mua.
- Bước 5 – Đàm phán hợp đồng PPA: Hai bên thống nhất giá điện, thời hạn, take-or-pay, O&M, bảo hiểm, quyền sở hữu và điều kiện chấm dứt.
- Bước 6 – Hoàn thiện hồ sơ pháp lý: Các thủ tục liên quan đến đầu tư, xây dựng, an toàn điện, đấu nối và các yêu cầu khác được thực hiện theo cấu trúc dự án.
- Bước 7 – Thi công và nghiệm thu: Nhà đầu tư triển khai hệ thống, kiểm tra khả năng vận hành và hoàn thiện hệ thống đo đếm.
- Bước 8 – Vận hành và thanh toán: Sản lượng điện được ghi nhận định kỳ, doanh nghiệp thanh toán theo công thức trong hợp đồng và bên đầu tư thực hiện O&M.
- Bước 9 – Xử lý khi hết hợp đồng: Hệ thống được chuyển giao, mua lại, gia hạn hoặc xử lý theo phương án hai bên đã thỏa thuận.
8. Checklist 8 điều khoản cần lưu ý trước khi ký hợp đồng PPA
Hợp đồng mua bán điện PPA thường kéo dài 15–20 năm, vì vậy doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ các điều khoản để hạn chế rủi ro pháp lý, tài chính và vận hành như:
- Thời hạn hợp đồng: Xác định rõ thời gian hiệu lực, điều kiện gia hạn và phương án xử lý hệ thống khi hết hạn. Nếu doanh nghiệp có quyền mua lại, hợp đồng cần quy định cách tính giá mua và tiêu chuẩn bàn giao thiết bị.
- Giá điện và cơ chế điều chỉnh: Kiểm tra tỷ lệ chiết khấu so với giá điện EVN, cách áp dụng theo từng khung giờ và công thức điều chỉnh giá PPA khi biểu giá điện thay đổi.
- Cam kết bao tiêu (take-or-pay): Đánh giá mức cam kết mua điện 80%, 85% hoặc 90% (nếu có) dựa trên phụ tải ban ngày thực tế. Đồng thời, làm rõ nghĩa vụ thanh toán khi sản lượng tiêu thụ thấp hơn mức cam kết.
- Điện dư và hệ thống BESS: Xác định quyền xử lý điện dư, phương án phân chia doanh thu và vị trí công tơ đo đếm theo quy định hiện hành. Nếu tích hợp BESS, cần làm rõ cách phân biệt điện mặt trời và điện lưới được lưu trữ.
- Vận hành, bảo trì và bảo hiểm: Quy định trách nhiệm bảo trì, sửa chữa, mua bảo hiểm và thời gian xử lý sự cố. Đặc biệt, cần xác định bên chịu chi phí khi mái nhà bị hư hỏng, phải tháo dỡ hệ thống hoặc xảy ra cháy nổ.
- Chứng chỉ I-REC và quyền công bố điện xanh: Làm rõ bên sở hữu chứng chỉ I-REC, quyền sử dụng các thuộc tính môi trường của điện năng và trách nhiệm cung cấp hồ sơ phục vụ báo cáo ESG, RE100 hoặc yêu cầu từ khách hàng.
- Chấm dứt sớm và chuyển nhượng hợp đồng: Kiểm tra điều kiện chấm dứt trước hạn, bảng giá mua lại hệ thống theo từng năm và quyền chuyển nhượng khi nhà máy thay đổi chủ sở hữu hoặc địa điểm. Với nhà máy trên đất thuê, cần đối chiếu thời hạn thuê còn lại với thời hạn PPA.
- Hình thức pháp lý và thủ tục: Xác định mô hình hợp tác là mua bán điện theo kWh hay thuê hệ thống, đồng thời phân định trách nhiệm thực hiện các thủ tục về điện lực, phòng cháy chữa cháy, xây dựng và đấu nối theo quy định áp dụng.
Lưu ý: Doanh nghiệp nên yêu cầu nhà đầu tư thể hiện các cam kết quan trọng bằng điều khoản cụ thể hoặc phụ lục hợp đồng, thay vì chỉ thỏa thuận bằng lời nói. Đối với các điều khoản liên quan đến nghĩa vụ tài chính, quyền sở hữu và chấm dứt hợp đồng, bộ phận pháp chế cần rà soát trước khi ký kết.
9. Câu hỏi thường gặp về mô hình PPA điện mặt trời (FAQ)
Dưới đây giải đáp những câu hỏi thường gặp về mức chiết khấu, cam kết sản lượng, thời hạn triển khai, quyền sở hữu và I-REC trong mô hình PPA điện mặt trời.
Câu 1: Giá điện PPA rẻ hơn EVN bao nhiêu?
Giá điện PPA có thể thấp hơn mức giá điện đối chiếu từ vài phần trăm đến khoảng 30% trong một số phương án trên thị trường, nhưng mức chiết khấu thực tế phụ thuộc vào cấp điện áp, khu vực, quy mô dự án, thời hạn hợp đồng và cam kết mua điện. Doanh nghiệp cần so sánh theo đúng khung giờ và biểu giá thực tế thay vì chỉ nhìn vào tỷ lệ giảm giá.
Câu 2: Take-or-pay trong hợp đồng PPA điện mặt trời là gì?
Take-or-pay là điều khoản yêu cầu bên mua thanh toán hoặc cam kết mua tối thiểu một tỷ lệ sản lượng đã thỏa thuận, kể cả khi lượng điện sử dụng thực tế thấp hơn trong một số trường hợp. Tỷ lệ và cách tính không có một mức cố định cho mọi hợp đồng nên doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ trước khi ký.
Câu 3: Từ khi ký hợp đồng PPA đến khi hệ thống phát điện mất bao lâu?
Thời gian triển khai phụ thuộc vào công suất dự án, kết cấu mái, thiết kế, thủ tục pháp lý, tiến độ cung ứng thiết bị và điều kiện thi công. Một số dự án trên thị trường được triển khai trong khoảng vài tháng, nhưng doanh nghiệp nên căn cứ vào tiến độ cam kết cụ thể trong hợp đồng thay vì sử dụng một mốc cố định cho mọi công trình.
Câu 4: Hết hợp đồng PPA thì hệ thống điện mặt trời thuộc về ai?
Quyền sở hữu sau khi hết hợp đồng phụ thuộc vào thỏa thuận giữa hai bên. Hệ thống có thể được chuyển giao cho doanh nghiệp, tiếp tục thuộc sở hữu của nhà đầu tư, gia hạn PPA hoặc được mua lại theo mức giá đã quy định trong hợp đồng.
Câu 5: Nếu doanh nghiệp ngừng hoạt động trước khi hết hợp đồng PPA thì xử lý thế nào?
Phương án xử lý phụ thuộc vào điều khoản chấm dứt sớm. Hợp đồng có thể quy định khoản thanh toán chấm dứt, chuyển giao PPA cho chủ mới, mua lại hệ thống hoặc phương án tháo dỡ tùy tình huống. Doanh nghiệp cần đánh giá kỹ điều khoản này nếu nhà xưởng đang thuê hoặc kế hoạch sản xuất có khả năng thay đổi.
Câu 6: Ai chịu trách nhiệm mua bảo hiểm và bảo trì hệ thống điện mặt trời PPA?
Trong mô hình PPA 0 đồng phổ biến, bên đầu tư thường chịu trách nhiệm O&M và bảo hiểm cho tài sản thuộc sở hữu của mình trong thời hạn hợp đồng. Tuy nhiên, phạm vi bảo hiểm, mức miễn thường, xử lý hư hỏng và trách nhiệm của doanh nghiệp phải được ghi rõ trong PPA.
Câu 7: Hệ thống PPA điện mặt trời có giúp doanh nghiệp đạt chứng chỉ I-REC không?
Mô hình PPA có thể hỗ trợ doanh nghiệp sử dụng điện tái tạo, nhưng không đồng nghĩa tự động sở hữu I-REC. Quyền sở hữu và chuyển giao I-REC cần được quy định rõ trong hợp đồng, đặc biệt khi doanh nghiệp sử dụng chứng chỉ này cho mục tiêu Scope 2 hoặc cam kết năng lượng xanh.
Mô hình PPA điện mặt trời giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn điện Solar mà không phải bố trí toàn bộ vốn đầu tư ban đầu, đồng thời tạo cơ hội giảm chi phí điện và tăng tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo. Doanh nghiệp có nhu cầu đánh giá phương án điện mặt trời cho nhà máy có thể liên hệ LITHACO qua hotline 0918886502 để được khảo sát phụ tải và tư vấn cấu hình phù hợp.
CÔNG TY CỔ PHẦN CƠ ĐIỆN LIÊN THÀNH VIỆT NAM (LITHACO)
- Địa chỉ văn phòng: Tòa nhà BW, số 15 Võ Văn Kiệt, Phường Phú Định, TP.HCM
- CN Miền Tây: M33, Đường 44A, KDC 586, Phường Hưng Phú, TP. Cần Thơ
- Trung tâm Dịch vụ: Số 136, đường D3, khu phố Phú Tân 1, phường Bình Dương, Thành phố Hồ Chí Minh
- Trung Tâm Bảo Hành: Đường số 13, Khu dân cư Long Kim 2, xã Bến Lức, tỉnh Tây Ninh
- Kho Hàng: Đường số 13, Khu dân cư Long Kim 2, xã Bến Lức, tỉnh Tây Ninh
- Hotline tư vấn: 0918886502
- Góp ý, khiếu nại: 1900252527 – 0916 809 502
- Email: info@lithaco.com
[a]https://etekpower.vn/ppa-dien-mat-troi-la-gi-giai-phap-dau-tu-0-dong-cho-doanh-nghiep-2026/#Muc_chiet_khau_tham_khao_2026
